Sở hữu kỳ nghỉ có thực sự là kênh đầu tư sinh lời? Phân tích bản chất pháp lý, các tranh chấp phổ biến và khuyến nghị từ Luật sư Nguyễn Hồng Bách.
Sở hữu kỳ nghỉ là gì?
Trong những năm gần đây, mô hình sở hữu kỳ nghỉ (Timeshare) được nhiều doanh nghiệp quảng bá như một giải pháp nghỉ dưỡng cao cấp kết hợp cơ hội đầu tư hấp dẫn. Với những lời giới thiệu về khả năng chuyển nhượng, cho thuê hoặc gia tăng giá trị theo thời gian, không ít người đã bỏ ra hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng để tham gia các chương trình này.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều khách hàng đã vướng vào các tranh chấp sở hữu kỳ nghỉ khi quyền lợi nhận được không giống như những gì được tư vấn ban đầu.
Nhiều khách hàng mất tiền vì tin vào cam kết sinh lời
Ở tuổi 80, bà N.T.T. ở Hà Nội từng tin mình đang sở hữu một khoản đầu tư giá trị cho tuổi già. Bị thuyết phục bởi những lời mời nhận quà miễn phí, các buổi hội thảo sang trọng cùng cam kết chuyển nhượng, cho thuê và sinh lời hấp dẫn, bà nhiều lần xuống tiền mua các gói sở hữu kỳ nghỉ. Khi muốn bán lại hợp đồng, bà tiếp tục được yêu cầu nâng cấp gói dịch vụ và đóng thêm tiền. Chỉ đến khi số tiền tích cóp nhiều năm có nguy cơ mất trắng, gia đình bà mới nhận ra những dấu hiệu bất thường.
Tương tự, bà Nguyễn Quang Thủy ở Hà Đông, Hà Nội cũng đặt niềm tin vào các lời quảng bá về một sản phẩm nghỉ dưỡng có khả năng gia tăng giá trị. Sau khi ký hợp đồng, bà liên tục nhận được các cuộc gọi từ những người tự xưng là nhà đầu tư muốn mua lại với giá cao. Tuy nhiên, càng thực hiện các thủ tục chuyển nhượng, số tiền phải đóng càng nhiều, trong khi giao dịch vẫn không thể hoàn tất.
Có người phải cầm cố sổ đỏ, vay ngân hàng hoặc vay mượn người thân để tiếp tục đóng tiền theo các cam kết chuyển nhượng. Có người bán cả vàng, trang sức để hoàn tất các khoản thanh toán với kỳ vọng nhận lại khoản tiền lớn hơn trong tương lai. Điểm chung của các nạn nhân đều là bị thu hút bởi những lời hứa về lợi nhuận, khả năng chuyển nhượng hoặc giá trị tài sản tăng theo thời gian mà chưa hiểu rõ bản chất sản phẩm.
Bản chất pháp lý của sở hữu kỳ nghỉ
Theo Luật sư Nguyễn Hồng Bách – Chủ tịch Hội đồng tư vấn, Công ty luật Hồng Bách và cộng sự, sở hữu kỳ nghỉ thực chất là thỏa thuận cho phép khách hàng sử dụng quyền nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định hằng năm tại các khu nghỉ dưỡng theo hợp đồng. Đây không phải là kênh đầu tư sinh lời và người mua cũng không đương nhiên sở hữu bất động sản như nhiều người vẫn lầm tưởng. “Rủi ro thường xuất phát từ việc người tiêu dùng tin vào các lời giới thiệu bằng miệng nhưng không đọc kỹ hợp đồng. Khi phát sinh tranh chấp, doanh nghiệp thường căn cứ vào nội dung văn bản đã ký, khiến khách hàng nhận ra quyền lợi thực tế khác xa những gì được tư vấn” – Luật sư Hồng Bách nhìn nhận.
Tranh cãi về mô hình sở hữu kỳ nghỉ trên thế giới
Không chỉ tại Việt Nam, mô hình sở hữu kỳ nghỉ cũng từng gây nhiều tranh cãi tại nhiều quốc gia.
Tại Hoa Kỳ, Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) đã nhiều lần cảnh báo người tiêu dùng về các hình thức tiếp thị sở hữu kỳ nghỉ thông qua quà tặng miễn phí, voucher du lịch hoặc các chương trình khuyến mãi hấp dẫn nhằm thu hút khách hàng tham gia các buổi giới thiệu sản phẩm kéo dài nhiều giờ.
Tại Tây Ban Nha, Vương quốc Anh và nhiều quốc gia châu Âu khác, ngành công nghiệp sở hữu kỳ nghỉ từng phát triển mạnh nhưng cũng kéo theo hàng loạt vụ kiện tụng. Nhiều khách hàng phản ánh rằng họ bị tạo áp lực tâm lý để ký hợp đồng ngay tại chỗ mà không có đủ thời gian nghiên cứu kỹ các điều khoản cũng như các nghĩa vụ tài chính phát sinh trong tương lai.
Điểm chung của các vụ việc trên thế giới là sản phẩm nghỉ dưỡng thường được quảng bá vượt quá giá trị thực tế, khiến khách hàng nhầm tưởng đây là một khoản đầu tư sinh lời thay vì một dịch vụ tiêu dùng.
Vì sao các vụ việc sở hữu kỳ nghỉ ít bị xử lý hình sự?
Một trong những câu hỏi được nhiều người quan tâm là tại sao mô hình này gây tranh cãi trong nhiều năm nhưng rất ít vụ việc bị xử lý hình sự. Theo Luật sư Nguyễn Hồng Bách, phần lớn các vụ việc hiện nay được giải quyết dưới góc độ tranh chấp dân sự là do các nạn nhân chưa đưa ra đủ bằng chứng để chứng minh hành vi gian dối nhằm chiếm đoạt tài sản.
Làm gì để tránh rủi ro khi tham gia sở hữu kỳ nghỉ?
Để tránh rơi vào những tranh chấp không đáng có, người dân cần tìm hiểu kỹ các điều khoản, quyền và nghĩa vụ liên quan trước khi quyết định giao kết bất kỳ hợp đồng nào. Việc thận trọng trong quá trình tìm hiểu và ký kết sẽ giúp hạn chế những rủi ro pháp lý, tài chính có thể phát sinh. Bên cạnh đó, các cơ quan chức năng cũng cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng minh bạch, đồng bộ và chặt chẽ hơn, nhằm bảo vệ tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đồng thời tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho công tác quản lý các mô hình kinh doanh mới đang ngày càng phát triển trên thị trường.