Từ tháng 3/2025, Việt Nam đã chính thức triển khai một loạt chính sách mới nhằm thúc đẩy phát triển năng lượng tái tạo, tạo cơ hội lớn cho doanh nghiệp trong lĩnh vực điện mặt trời và năng lượng xanh. Với sự có hiệu lực của bốn nghị định quan trọng – Nghị định 56/2025/NĐ-CP, 57/2025/NĐ-CP, 58/2025/NĐ-CP, và 61/2025/NĐ-CP – ngành năng lượng sạch được hỗ trợ mạnh mẽ trong một khung pháp lý rõ ràng, hướng đến sự phát triển bền vững. Bài viết mà Freesolar dành cho bạn khám phá chi tiết các chính sách này và cách tận dụng chúng hiệu quả
1. Nghị Định 56/2025/NĐ-CP: Quy hoạch phát triển điện lực
Ban hành ngày 03/03/2025, Nghị định 56/2025/NĐ-CP đưa ra quy định chi tiết về quy hoạch phát triển điện lực, mở rộng mạng lưới cấp điện, đầu tư xây dựng các dự án điện lực và quy trình đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng:
- Phạm vi điều chỉnh: Nghị định này hướng dẫn thi hành Luật Điện lực, bao gồm các quy định về lập kế hoạch phát triển điện lực, phương án mở rộng mạng lưới cấp điện, thủ tục đầu tư các dự án điện lực và quy trình đấu thầu.
- Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động quy hoạch, đầu tư và phát triển ngành điện.
Một số nội dung chính:
- Quy hoạch điện lực: Hướng dẫn quy trình lập, thẩm định, phê duyệt và điều chỉnh quy hoạch điện lực ở cấp quốc gia và địa phương, xác định các dự án nguồn và hệ thống lưới điện.
- Phát triển mạng lưới cấp điện: Quy định về lập phương án cấp điện cho những khu vực chưa có điện hoặc cần mở rộng hệ thống cung cấp điện.
- Đầu tư dự án điện lực: Xác định trình tự, thủ tục đầu tư vào các dự án nguồn và lưới điện, cũng như trách nhiệm của các bên liên quan.
- Đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư: Đặt ra các nguyên tắc, hình thức và quy trình đấu thầu, cùng tiêu chí đánh giá, thẩm định và phê duyệt kết quả đấu thầu.
Nghị định 56/2025/NĐ-CP tạo cơ sở pháp lý vững chắc, góp phần thúc đẩy sự phát triển đồng bộ và bền vững của ngành điện lực.
⇒ Xem chi tiết: Nghị Định 56/2025/NĐ-CP
2. Nghị Định 57/2025/NĐ-CP: Cơ chế mua bán điện trực tiếp
Ban hành ngày 04/3/2025, nghị định này thiết lập cơ chế mua bán điện trực tiếp giữa các bên liên quan, bao gồm:
- Đơn vị phát điện năng lượng tái tạo: Các doanh nghiệp sản xuất điện từ nguồn năng lượng sạch như mặt trời, gió, sinh khối.
- Khách hàng sử dụng điện lớn: Các tổ chức, doanh nghiệp có nhu cầu tiêu thụ điện cao và ổn định.
Mục tiêu của nghị định là tạo điều kiện thuận lợi cho các bên tham gia vào thị trường điện, khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo và giảm áp lực lên hệ thống điện quốc gia, hướng đến phát triển bền vững trong lĩnh vực năng lượng.
⇒ Xem chi tiết: Nghị Định 57/2025/NĐ-CP
3. Nghị định 58/2025/NĐ-CP: Quy định chi tiết một số điều của Luật Điện lực về phát triển điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới
Nghị định 58/2025/NĐ-CP được ban hành nhằm hướng dẫn chi tiết Luật Điện lực (sửa đổi), tập trung thúc đẩy phát triển các nguồn điện năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió, cũng như các dạng điện năng lượng mới từ hydrogen xanh và amoniac xanh.
Có hiệu lực từ ngày 03/03/2025, nghị định này áp dụng cho các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động điện lực, bao gồm cả các dự án đấu nối với hệ thống điện quốc gia.
Những chính sách ưu đãi nổi bật:
- Ưu tiên huy động điện từ hệ thống lưu trữ: Các dự án năng lượng tái tạo có hệ thống lưu trữ được ưu tiên huy động vào giờ cao điểm (không áp dụng đối với nguồn điện tự sản xuất, tự tiêu thụ).
- Miễn, giảm chi phí đất: Miễn tiền sử dụng đất và thuê đất trong 3 năm đầu xây dựng; sau đó áp dụng theo các quy định về đầu tư và đất đai.
- Đảm bảo sản lượng điện: Cam kết sản lượng hợp đồng tối thiểu 70% trong 12 năm trả nợ, ngoại trừ trường hợp lỗi do nhà đầu tư hoặc hệ thống không tiêu thụ hết.
- Khuyến khích nghiên cứu và phát triển (R&D): Hỗ trợ nghiên cứu công nghệ điện mặt trời, điện gió như tấm pin, inverter, cáp theo Điều 8 Luật Điện lực.
- Điện năng lượng mới: Các dự án sản xuất điện từ hydrogen xanh, amoniac xanh được hưởng ưu đãi nếu sử dụng hoàn toàn năng lượng mới, cung cấp điện cho lưới quốc gia và là dự án tiên phong.
- Quy định về điện tự sản xuất, tự tiêu thụ:
– Điện mặt trời mái nhà được phép bán dư không giới hạn; các nguồn điện khác chỉ được bán tối đa 10% điện thực phát.
– Chi phí mua điện dư được tính vào giá điện bán buôn và bán lẻ của EVN.
– Quy định chi tiết về công suất, thủ tục và hồ sơ phát triển nguồn điện tự sản xuất.
- Chuyển tiếp điện mặt trời mái nhà:
– Hệ thống lắp đặt trước ngày 01/01/2021 không được mở rộng nếu không có thỏa thuận bổ sung.
– Hệ thống triển khai từ ngày 01/01/2021 nhưng chưa hoàn tất thủ tục phải tuân theo quy định mới.
– Hồ sơ chưa hoàn thiện được tiếp tục xử lý theo quy định hiện hành.
Hiệu lực:
Nghị định có hiệu lực từ ngày ban hành, thay thế quy định về điện mặt trời mái nhà trong Nghị định 135/2024/NĐ-CP.
Nghị định này đặt nền tảng vững chắc cho việc phát triển và mở rộng năng lượng tái tạo, góp phần đẩy mạnh chuyển đổi xanh và đảm bảo nguồn cung điện bền vững cho Việt Nam.
⇒ Xem chi tiết: Nghị định 58/2025/NĐ-CP
4. Nghị Định 61/2025/NĐ-CP: Quy định về giấy phép hoạt động điện lực
Phạm vi và đối tượng áp dụng Nghị định 61/2025/NĐ-CP
Nghị định 61/2025/NĐ-CP được áp dụng cho:
- Cơ quan quản lý nhà nước thực hiện cấp, sửa đổi, bổ sung, gia hạn và thu hồi giấy phép hoạt động điện lực.
- Các tổ chức tham gia hoạt động điện lực trên lãnh thổ Việt Nam.
- Cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến lĩnh vực điện lực.
Những điểm đáng chú ý trong quy định cấp phép hoạt động điện lực
Điều kiện miễn giấy phép hoạt động điện lực (Theo Điều 21)
- Công trình phát điện tự sử dụng, không bán điện cho tổ chức, cá nhân khác:
Không giới hạn công suất đối với công trình không đấu nối vào hệ thống điện quốc gia. Công suất lắp đặt dưới 30 MW đối với công trình có đấu nối vào hệ thống điện quốc gia. - Công trình phát điện bán điện cho tổ chức, cá nhân khác:
Công suất lắp đặt dưới 01 MW được miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực trong lĩnh vực phát điện. - Kinh doanh điện tại vùng nông thôn, miền núi, biên giới, hải đảo:
Các đơn vị mua điện với công suất dưới 100 kVA từ lưới điện phân phối để bán trực tiếp cho khách hàng tại các khu vực này được miễn trừ giấy phép bán lẻ điện.
Tăng cường quản lý và giám sát hoạt động điện lực
Nghị định quy định rõ hơn về trách nhiệm giám sát và chế tài xử lý vi phạm trong lĩnh vực điện lực. Doanh nghiệp hoạt động trong ngành điện phải báo cáo định kỳ về sản lượng điện sản xuất, tiêu thụ, tình trạng vận hành và tuân thủ các quy định về môi trường.
Khuyến khích phát triển năng lượng tái tạo
- Nghị định tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án năng lượng tái tạo tham gia thị trường điện.
- Các cơ chế ưu đãi đối với doanh nghiệp đầu tư vào điện mặt trời, điện gió vẫn được duy trì và mở rộng.
Nghị định 61/2025/NĐ-CP đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện hệ thống pháp lý và thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành điện lực Việt Nam.
⇒ Xem chi tiết: Nghị Định 61/2025/NĐ-CP
Kết luận
Việc ban hành loạt chính sách mới không chỉ mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng mà còn giúp người dân và doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận nguồn điện sạch, ổn định và bền vững hơn. Đây là một dấu mốc quan trọng, góp phần hiện đại hóa hệ thống điện lực quốc gia, thúc đẩy sự phát triển của năng lượng tái tạo, đồng thời tạo động lực mạnh mẽ cho quá trình chuyển đổi xanh, hướng đến một nền kinh tế ít phát thải và thân thiện với môi trường. Những chính sách này không chỉ mang lại lợi ích về mặt kinh tế mà còn góp phần định hình tương lai năng lượng của Việt Nam theo hướng bền vững và tiên tiến hơn.
